Jacques Sternberg

جاک ستیرنبێرگ (١٧ی نیسانی ١٩٢٣، ئەنتۆرب، بەلجیکا – ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦، پاریس) نووسەری زمانی فەرەنسی بوو لە بواری زانستی خەیاڵی و فانتازیا. ستیرنبێرگ لە خێزانێکی دەوڵەمەندی ڕووسی و جولەکە لەدایکبووە. لە قوتابخانەدا خوێندکارێکی هەژار بوو، بە تایبەتی لە زمانی فەرەنسیدا خەباتی دەکرد. لە دەوروبەری تەمەنی پانزە یان شانزە ساڵییەوە دەستی بە نووسین کردووە. نووسینە سەرەتاییەکانی بەرەو خەیاڵی و بورلێسک مەیلیان هەبوو و تەنیا تا ڕادەیەک دواتر بوو کە دەستی بە نووسینی زانستی خەیاڵی کرد. دوای خوێندن ستیرنبێرگ وەکو پاککەرەوە لە کارگەیەکی کارتۆن کاری کردووە، پێش ئەوەی بچێتە پاریس بەو هیوایەی ببێتە نووسەری بڵاوکردنەوە. کەشوهەوای ئەدەبی پەنجاکانی سەدەی ڕابردووی پاریس لەلایەن سوریالیستەکانەوە زاڵ بوو و ستیرنبێرگ هەندێک سەرکەوتنی لەو ژینگەیەدا بەدەستهێنا. ستێرنبێرگ هەرگیز خۆی لەگەڵ میراتی جوولەکە و بەلجیکی خۆیدا نەناساندووە و پێی باشترە خۆی بە سادەیی "مردوو" بیربکاتەوە. ستێرنبێرگ لە نووسینەکانیدا هەرگیز نە لەبارەی دەوڵەمەندەکان و نە هەژارەکانەوە نەنووسیوە، بەڵکو تەنها لەبارەی کارمەندەکەوە نەنووسیوە، کە نوێنەرایەتی تاکە جیهانێک دەکات کە دەیناسی و دەیتوانی خەیاڵی بکات. ستێرنبێرگ، کۆنتڕۆڵکەرێکی زۆر شارەزا، خاوەنی کەشتییەکی بچووکی 12 پێ بوو (پۆلی زێف، نایاب بوو بۆ گەشتکردنی ڕۆژانە بەڵام خاو و بە تەواوی بۆ پێشبڕکێ ناشایستە) و زۆرجار گەشتێکی سەختی کەنار دەریاکانی ئەنجامدا، تەنانەت لە کەشوهەوای بەراوردکاری خراپدا. لە دڵیدا ئەنارکیستێک بوو، ئەو ڕێگاتا و پێشبڕکێیە ڕێکخراوەکانی ڕەتکردەوە – جیاواز نییە لە بێرنارد مۆیتێسێر، سەرگەردانی بەناوبانگی دەریایی – و تەنزێکی گازگرتنی لەسەر یەختسوارەکان، سپۆنسەرەکان و یانەکانی یەختەکان نووسی، لە ڕۆمانی ئیرۆتیک-دەریایی خۆیدا کە لە لوتکەی سەرکەوتنی ئێریک تابارلیدا بڵاوکرایەوە. کەشتیوانی بە کەشتیوانی بە واتای ژیانی پەیوەندییەکی زۆر نزیک لەگەڵ دەریادا و یەکێکە لە کلیلەکانی تێگەیشتن لە شوێنی گرنگی دەریا لە کارەکانی ستیرنبێرگدا، بەتایبەتی لە ڕۆمانێکدا کە ڕەنگە بە قسەی خۆم باشترین ڕۆمانی سۆفی، لا مێر ئەت لا نویت بێت. ستیرنبێرگ بەهۆی شێرپەنجەی سییەکانەوە لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا گیانی لەدەستدا. جاک ستیرنبێرگ هێڵی نێوان فانتازیا و زانستی خەیاڵی گرتەوە، کە لە وتارێکی بەناوبانگدا بە ناوی Une Succursale du Fantastique nommee Science-Fiction [لقێکی خەیاڵی کە پێی دەوترێت زانستی خەیاڵی]، کە لە ساڵی ١٩٥٨دا بڵاوکرایەوە، ڕایگەیاندبوو کە تەنیا ژێرکۆمەڵێکە لە یەکەمیان. لە بەرهەمەکانی ستیرنبێرگدا هۆکارەکانی تیرۆر جنۆکە یان خوێنمژ نین بەڵکو شاری مۆدێرن کە زۆرجار وەک بوونێکی زەبەلاح و خراپەکار وێنا دەکرێت، ئامادەیە بۆ چەقاندنی ئەو مرۆڤە بەدبەختانەی کە دەوێرن لەناو جەستەیدا بژین. ئەم تەوەرە لە ڕۆمانەکانی وەک L'Emploé [The employee] (1958)، L'Architecte [The Architect] (1960) و La Banlieue [The Suburb] (1976)دا دەردەکەوێتەوە. کورتە چیرۆکەکانی ستیرنبێرگ، کە لە کتێبەکانی لا جیۆمێتری دانس ل مەحاڵ [ئەندازەیی مەحاڵ] (١٩٥٣)، لا جیۆمێتری دانس لا تێرێور [ئەندازەیی تیرۆر] (١٩٥٨)، کۆنتێس گلاسێس [چیرۆکە سەهۆڵاوییەکان] (١٩٧٤) و کۆنتێس گریفوس [چیرۆکە چنگدارەکان] (١٩٩٣) کۆکراونەتەوە، بۆ ناوهێنانی چەند چیرۆکێکی کەم، بە سەرکەوتوویی چەند توخمێکی هەمەچەشن تێکەڵ بکە: هەستێکی زۆر تاریکی نوکتەی سوریال، چەمکێکی کافکایی لە بێماناکان، تامێک بۆ شتە ترسناکەکان و لە کۆتاییدا، دیدێکی تاریک و ڕەشبینانە بۆ جیهان و داهاتوو. لە چیرۆکە خەیاڵییەکانی ستیرنبێرگدا، خۆشەویستی هەرگیز سەرچاوەی ڕزگاربوون نییە، بەڵکو شتێکی مەحاڵ، نزیکە لە نامۆ، وەک لە فیلمەکانی سۆفی، لا مێر، لا نویت [سۆفی، دەریا، شەو] (١٩٧٦) و لی ناڤیگاتۆر [کەشتیوان] (١٩٧٧). ... سەرچاوە: بابەتی "Jacques Sternberg" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.