Aung San Suu Kyi

ئانگ سان سوکی سیاسەتمەدارێکی میانمارە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتییە. هاوبەشی دامەزرێنەر و سەرکردەی ماوە درێژی خولی نیشتمانی بۆ دیموکراسی بووە، ساڵانێکی زۆر لە ژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا بووە لە سەردەمی دیکتاتۆری سەربازی پێشووی میانماردا. دواتر لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠٢١ وەک ڕاوێژکاری دەوڵەت و وەزیری دەرەوە کاری کردووە و بووەتە سەرکردەی مەدەنی دیفاکتۆی وڵاتەکە. دواتر ناوبانگی نێودەوڵەتی ئەو بەهۆی ڕەخنەگرتن لە وەڵامی حکومەتەکەی بۆ گۆشەگیریی سەربازی لەسەر ڕۆهینگیا زیانێکی زۆری پێگەیشت. لە هەڵبژاردنە گشتییەکانی میانمار لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٠دا، پارتی NLD زۆرینەیەکی زۆری پەرلەمانی بەدەستهێنا. سوپای ئەمریکا ئیدعای ساختەکاری بەرفراوانی هەڵبژاردنەکانی کردووە، بەڵام کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەکانی میانمار ڕایگەیاندووە، هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر ساختەکاری کە ئەوەندە گەورە بێت کە کاریگەری لەسەر ئەنجامەکە هەبێت. لە 1ی شوباتی 2021، سەربازی بە کودەتایەک دەست بەسەر دەسەڵاتدا گرت و ڕێگری لە کۆبوونەوەی پەرلەمانی تازە هەڵبژێردراوی کرد و سوکی لەگەڵ سەرۆک وین مینت و سەرکردە مەدەنییەکانی دیکەدا دەستبەسەر کرد. دوابەدوای کودەتاکە، دادگاکانی ژێر کۆنترۆڵی سەربازی، لە زنجیرەیەک ڕێوشوێنی داخراودا، بە تۆمەتی گەندەڵی، ساختەکاری لە هەڵبژاردن و پێشێلکردنی یاسای نهێنی فەرمی، سووکییان سزا دا. نەتەوە یەکگرتووەکان چەندین جار داوای ئازادکردنی بێ مەرجی کردووە و ئەوانەی لە دوای کودەتاکە دەستبەسەر کراون بە ئارەزوومەندانە دەستبەسەرکراو وەسف کردووە. تا مانگی ئەیلولی ٢٠٢٦، سوکی لە دەستبەسەری سەربازیدا ماوەتەوە. لە مانگی ئایاری ٢٠٢٦ گواسترایەوە بۆ شوێنێکی نیشتەجێبوونی دیاریکراو کە شوێنەکەی بە ئاشکرا ئاشکرا نەکراوە. نوێنەری کۆمیتەی نێودەوڵەتیی خاچی سوور لە مانگی ئابدا ڕێگەی پێدرا سەردانی بکات، ئەمەش یەکێکە لەو کەمانەی پەیوەندییە سەربەخۆکان کە لە دوای کودەتاکەوە لەگەڵیدا پشتڕاستکراونەتەوە.