Yizhak Rabin

ئیتزاک ڕابین (١ی ئازاری ١٩٢٢ – ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥) پیاوێکی دەوڵەتمەدار و ژەنەراڵی ئیسرائیلی بووە. سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل بووە، دوو خول لە پۆستەکەیدا بووە، لە ساڵانی ١٩٧٤-١٩٧٧، هەروەها لە ساڵی ١٩٩٢ تا تیرۆرکردنی لە ساڵی ١٩٩٥. یەکەم سەرۆکوەزیران بووە کە لە فەلەستینی ئیجباری لەدایکبووە. ڕابین لە قودس لەدایکبووە لە کۆچبەرانی جولەکە لە ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا و لە ماڵێکی زایۆنیستی کرێکاریدا گەورە بووە. لە قوتابخانە فێری کشتوکاڵ بووە و وەک خوێندکار سەرکەوتوو بووە. لە تەمەنی هەرزەکاریدا پەیوەندی بە پاڵماچەوە کرد کە هێزی کۆماندۆی ییشوڤ بوو. لە کۆتاییدا لە ڕێگەی ڕیزەکانییەوە بەرزبووەوە و بوو بە سەرۆکی ئۆپەراسیۆنەکانی لە کاتی شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨. لە کۆتایی ساڵی ١٩٤٨ پەیوەندی بە هێزەکانی بەرگری ئیسرائیلەوە کرد کە تازە پێکهاتبوو و بەردەوام بوو لە سەرهەڵدان وەک ئەفسەرێکی بەڵێندەر، لەگەڵ کارکردنی ٢٧ ساڵ وەک سەربازێکی پیشەگەر. لە کۆتاییدا پلەی ڕاڤ عەلوفی بەدەستهێنا کە باڵاترین پلەی هێزی بەرگری ئیسرائیل بوو (زۆرجار بە لیوای گشتی وەرگێڕدراوە). لە ساڵانی ١٩٥٠دا، ڕابین یارمەتی دا لە داڕشتنی دوکتۆرینی مەشق و ڕاهێنانی هێزی ئاسمانی نێودەوڵەتی و لە ساڵی ١٩٥٩ تا ١٩٦٣ سەرکردایەتی بەڕێوەبەرایەتی ئۆپەراسیۆنەکانی کرد، لە ساڵی ١٩٦٤ وەک سەرۆکی ئەرکانی گشتی دەستنیشانکرا و سەرپەرشتی سەرکەوتنی ئیسرائیل لە جەنگی شەش ڕۆژەی ١٩٦٧دا کرد. ڕابین لە ساڵی ١٩٦٨ تا ١٩٦٨ وەک باڵیۆزی ئیسرائیل لە ئەمریکا کاری کردووە ١٩٧٣، لە ماوەی قووڵبوونەوەی پەیوەندییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل. لە ساڵی ١٩٧٤ دوای دەستلەکارکێشانەوەی گۆڵدا مێیر وەک سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەستنیشانکرا. ڕابین لە خولی یەکەمی خۆیدا ڕێککەوتنی کاتی سینا واژۆ کرد و فەرمانی هەڵکوتانە سەر ئەنتێبی دا. لە ساڵی ١٩٧٧ لە دوای سکانداڵێکی دارایی دەستی لەکارکێشایەوە. ڕابین بۆ زۆربەی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو وەزیری بەرگری ئیسرائیل بووە، لەنێویاندا لە کاتی سەرهەڵدانی ئینتیفادەی یەکەمدا. لە ساڵی ١٩٩٢، ڕابین جارێکی دیکە وەک سەرۆکوەزیران هەڵبژێردرایەوە لەسەر سەکۆیەک کە پرۆسەی ئاشتی ئیسرائیل و فەلەستینی لەخۆگرتبوو. لە چوارچێوەی ڕێککەوتنەکانی ئۆسلۆ چەندین ڕێککەوتنی مێژوویی لەگەڵ سەرکردایەتی فەلەستین واژۆ کرد. ڕابین لە ساڵی 1994 لەگەڵ شیمۆن پێرێس ڕکابەری سیاسیی دێرینی و یاسر عەرەفات ڕێبەری فەلەستین خەڵاتی نۆبڵی ئاشتییان بەدەستهێنا. هەروەها ڕابین لە ساڵی 1994 پەیمانی ئاشتی لەگەڵ ئوردن واژۆ کرد، لە تشرینی دووەمی ساڵی 1995 لەلایەن یگال ئەمیر، توندڕەوێک تیرۆرکرا کە دژی مەرجەکانی ڕێککەوتنەکانی ئۆسلۆ بوو. ئەمیر بە تاوانی کوشتنی ڕابین سزا درا و سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێندرا. ڕابین یەکەم سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بوو کە لە دایکبووی ڕەسەنی ئیسرائیل بوو، تاکە سەرۆک وەزیران بوو کە تیرۆرکرا و دووەم سەرۆک وەزیران بوو کە لە دوای لیڤی ئەشکۆڵ لە پۆستەکەیدا کۆچی دوایی کرد. ڕابین بووەتە هێمای پرۆسەی ئاشتی ئیسرائیل و فەلەستین.